Skład Rady dydaktycznej:

Nauczyciele akademiccy:

dr Natalia Karczewska – Przewodnicząca Rady, Wydział Filozofii UW
dr Grzegorz Krajewski – Wiceprzewodniczący Rady, Wydział Psychologii UW
dr hab. Maciej Haman, Wydział Psychologii UW
dr hab. Justyna Grudzińska-Zawadowska, prof. ucz, Wydział Filozofii UW
dr Janusz Jabłonowski, prof. ucz., Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW
dr Joanna Komorowska-Mach, Wydział Filozofii UW
dr Katarzyna-Kuś, Wydział Filozofii UW
dr Marcin Leśniak, Wydział Psychologii UW
dr hab. Agnieszka Pluta, Wydział Psychologii UW
prof. dr. hab. Adam Przepiórkowski, Wydział Filozofii UW
prof. dr hab. Joanna Rączaszek-Leonardi, Wydział Psychologii UW
dr hab. Aleksy Schubert, prof. ucz., Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW
dr Marta Sobańska, Wydział, Psychologii UW
dr Julian Zubek, Wydział Psychologii UW

Przedstawiciele studentów:

Tymon Szwebs (kognitywistyka)
Jakub Kiraga (kognitywistyka)

Szczegółowe zasady procesu dyplomowania na kierunku Kognitywistyka

Szczegółowe zasady procesu dyplomowania na kierunkach kognitywistyka (studia I
stopnia) i Cognitive Science (studia II stopnia)
§ 1
Zasady wyboru opiekuna pracy dyplomowej
1. Osoba studiująca dokonuje wyboru osoby kierującej pracą dyplomową (zwaną także
promotorem) z grona nauczycieli akademickich uprawnionych do kierowania pracami
zgodnie z zasadami określonymi w § 24 ust. 1 i 2 Regulaminu Studiów na UW (Uchwała nr
441 Senatu UW z dnia 19 czerwca 2019 r.).
2. Rada Dydaktyczna na wniosek osoby studiującej może upoważnić do współkierowania
pracą dyplomową specjalistę spoza Uniwersytetu Warszawskiego (zwanego także
promotorem pomocniczym). W takim wypadku Rada Dydaktyczna powołuje jednocześnie
uprawnionego nauczyciela akademickiego Uniwersytetu Warszawskiego na kierującego
pracą dyplomową (zwanego także promotorem głównym).
§ 2
Zasady wyboru tematu pracy dyplomowej
1. Temat pracy dyplomowej ustala osoba studiująca w porozumieniu z kierującym pracą
dyplomową.
2. Temat pracy dyplomowej musi być zgodny z profilem studiów, poziomem kształcenia oraz
dyscypliną lub dyscyplinami, do których kierunek studiów jest przyporządkowany.
3. Osoby kierujące pracami dyplomowymi, zgłaszane tematy prac dyplomowych oraz
deklarowane obszary badawcze, w które wpisuje się dany temat, podlegają zatwierdzeniu
przez Radę Dydaktyczną, i muszą zostać zgłoszone do Rady nie później niż do ostatniego
dnia zajęć dydaktycznych przedostatniego semestru w przypadku studiów pierwszego stopnia
i nie później niż do ostatniego dnia zajęć dydaktycznych drugiego semestru w przypadku
studiów magisterskich.

4. Rada Dydaktyczna oceniając zgłoszenia bierze pod uwagę kryteria z ust. 2 oraz zgodność
kompetencji promotora ze zgłaszanym tematem.
5. Do oceny zgłoszeń opisanej w ust. 4 Rada Dydaktyczna może powołać Komisję.
6. Zmiana tematu pracy dyplomowej następuje na podstawie wniosku złożonego przez osobę
studiującą i zaopiniowanego przez osobę kierującą pracą. Zmiana tematu każdorazowo
wymaga akceptacji Rady Dydaktycznej.
7. W uzasadnionych przypadkach możliwa jest zmiana osoby kierującej pracą. Wniosek o
zmianę kierującego zatwierdza Rada Dydaktyczna.
8. Przygotowanie pracy dyplomowej przez dwie osoby studiujące
1) Przygotowanie pracy dyplomowej przez dwie osoby jest możliwe pod warunkiem
zgody Rady Dydaktycznej na pisemny wniosek osoby kierującej pracą.
a) We wniosku kierujący pracą uzasadnia, dlaczego praca nie może być
napisana przez jedną osobę oraz wymienia korzyści naukowe i dydaktyczne
przygotowania tej pracy przez więcej niż jedną osobę.
b) We wniosku kierujący pracą przedstawia proponowany podział zadań
autorów/ek. Jednocześnie podział pracy włożonej w przygotowanie pracy
dyplomowej autorów/tek powinien być możliwie zbliżony.
c) wniosek powinien być przedłożony Radzie Dydaktycznej do końca grudnia
ostatniego roku akademickiego studiów (dla studiów licencjackich) lub do
końca maja przedostatniego roku studiów (dla studiów magisterskich)
2) W przypadku przygotowania pracy dyplomowej przez dwie osoby:
a) praca dyplomowa powinna przekraczać wymagania zwykle stawiane
pracom dyplomowym pisanym przez jedną osobę (w szczególności powinna
być obszerniejsza lub powinna obejmować szerokozakresowe badania)
b) każdy/a z autorów/ek pracy powinien/na wykazać się umiejętnościami
wymienionymi w § 3 ust. 1 pkt 3 niniejszego dokumentu (w przypadku pracy
licencjackiej) lub umiejętnościami potrzebnymi do przygotowania części
pracy wymienionych w § 3 ust. 2 pkt 3-5 (w przypadku pracy magisterskiej).
3) We wstępie do pracy autorzy/autorki precyzyjnie opisują swój wkład pracy w jej
powstanie.
4) Autorzy/rki pracy otrzymują osobne oceny z pracy dyplomowej oraz zdają osobne
egzaminy dyplomowe.

§ 3
Wymagania merytoryczne wobec pracy dyplomowej

1. Zasady dotyczące pracy licencjackiej
1) Praca licencjacka świadczy o przygotowaniu studenta do prowadzenia badań
naukowych.
2) Praca licencjacka powinna mieć charakter przeglądowo-badawczy – powinna
polegać na formułowaniu i weryfikowaniu przez studenta hipotez lub tez badawczych
z wykorzystaniem obserwacji, analiz materiałów źródłowych, badań teoretycznych
lub empirycznych.
3) Praca licencjacka musi spełniać określone kryteria formalne i merytoryczne. Osoba
studiująca powinna wykazać się umiejętnością gromadzenia, weryfikacji i doboru
źródeł bibliograficznych, znajomością i umiejętnością praktycznego zastosowania na
wybranym przez siebie korpusie badawczym nowoczesnych metod i narzędzi
badawczych z danej dyscypliny lub dyscyplin, a także umiejętnością właściwego
uporządkowania swojej wypowiedzi (kompletność tez, podział treści, kolejność
rozdziałów itp.).
4) Część merytoryczna pracy licencjackiej powinna składać się z wprowadzenia
teoretycznego, opisu metod i procedur użytych w przeprowadzonych badaniach,
wyników i ich omówienia oraz wniosków.
2. Zasady dotyczące pracy magisterskiej
1) Praca magisterska świadczy o umiejętności samodzielnego prowadzenia badań
naukowych przez studenta.
2) Praca magisterska powinna mieć charakter badawczy: eksperymentalny,
programistyczny, obliczeniowy lub analityczny.
3) Część teoretyczna pracy powinna zawierać opis kontekstu teoretycznego
stanowiącego wyczerpujący zbiór przesłanek dla formułowanych tez lub hipotez,
obejmujący rzetelny przegląd współczesnej literatury tematu.
4) Część badawcza powinna opisywać metodę w sposób pozwalający na replikację
badania. Wyniki pomiarów i obserwacji powinny być poddane analizom za pomocą
zaawansowanych metod dostosowanych do specyfiki badanych zjawisk.
5) Część podsumowująca powinna przede wszystkim zawierać zapis wnioskowania
prowadzącego do weryfikacji sformułowanych wcześniej tez, hipotez lub wyników
modelu obliczeniowego. Zaleca się, by na podstawie uzyskanych wyników
podejmowane były próby formułowania nowych problemów badawczych w granicach
przyjętego modelu teoretycznego.
3. Ewentualne użycie narzędzi generatywnej Sztucznej Inteligencji (SI) musi być
odpowiednio opisane i zgodne z obowiązującymi wytycznymi Uniwersytetu Warszawskiego
dotyczącymi użycia narzędzi SI.
§ 4

Wymagania formalne wobec pracy dyplomowej
1. Zasady dotyczące pracy licencjackiej
1) Praca licencjacka może być przygotowana w języku polskim lub języku
angielskim, w objętości uzgodnionej z kierującym pracą.
2) Oprócz części merytorycznej praca licencjacka powinna zawierać stronę tytułową,
streszczenie (100-200 słów), spis treści, spis literatury cytowanej oraz ewentualne
załączniki.
3) Trzy pierwsze strony pracy licencjackiej (w tym strona tytułowa) powinny być
przygotowane zgodnie z wytycznymi opublikowanymi przez właściwy organ UW i
wzorem zawartym na stronie jednostki dydaktycznej organizującej kształcenie na
kierunku.
2. Zasady dotyczące pracy magisterskiej
1) Praca magisterska jest przygotowywana w języku angielskim, w objętości
uzgodnionej z opiekunem pracy.
2) Praca magisterska powinna zostać przygotowana zgodnie ze standardami
edytorskimi właściwymi dla danego obszaru kognitywistyki.
3) Oprócz części merytorycznej praca magisterska powinna zawierać stronę tytułową,
streszczenie (100-200 słów), spis treści, spis literatury cytowanej oraz ewentualne
załączniki.
4) Trzy pierwsze strony pracy magisterskiej (w tym strona tytułowa) powinny być
przygotowane zgodnie z wytycznymi opisanymi w Zarządzeniu Rektora UW z dnia
18 maja 2006 r. i wzorem zawartym na stronie jednostki dydaktycznej organizującej
kształcenie na kierunku.
§ 5
Zadania nauczyciela akademickiego kierującego pracą dyplomową
1. Nauczyciel akademicki w danym roku akademickim może kierować maksymalnie 9
pracami dyplomowymi (w tym co najwyżej 6 pracami magisterskimi). Rada Dydaktyczna w
uzasadnionych przypadkach może zwiększyć ten limit.
2. Rada Dydaktyczna rekomenduje kierownikom jednostek organizacyjnych sposób
określenia minimalnego nakładu pracy nauczyciela akademickiego związanego z
kierowaniem pracą dyplomową i określenia sposobu uwzględniania tego nakładu pracy w
rozliczeniu godzin regularnych i nieregularnych.
3. Osoba kierująca pracą dyplomową nadzoruje postępy powstawania pracy tak, by
umożliwić napisanie jej zgodnie z wymaganiami przedstawionymi w §§ 3 i 4. W
szczególności osoba kierująca pracą dyplomową:
a) dba o poprawność merytoryczną, metodyczną i formalną pracy;

b) systematycznie spotyka się z osobą studiującą.
4. Osoba kierująca pracą ma obowiązek dwa razy przeczytać pracę i udzielić osobie
studiującej na temat danej wersji szczegółowych informacji zwrotnych.
5. W przypadku, kiedy pracą kieruje więcej niż jedna osoba, kierujący dzielą się zadaniami
wymienionymi w ust. 3 i 4.
§ 6
Kryteria oceny pracy dyplomowej
1. Każda praca dyplomowa oceniana jest osobno przez kierującego pracą i recenzenta
wyznaczonego przez KJD.
2. W wypadku, kiedy pracą kieruje więcej niż jedna osoba, promotor główny sporządza
recenzję i wystawia ocenę (w porozumieniu z promotorem pomocniczym).
3. Niezależną ocenę wystawia recenzent pracy, sporządzając swoją recenzję.
4. Recenzje sporządza się w języku, w którym prowadzone są studia lub w języku
angielskim.
5. Recenzje pracy powinny w sposób rzeczowy, kompletny i trafny uzasadniać wystawioną
ocenę.
6. Opiekun i recenzent pracy dokonują oceny, stosując skalę ocen określoną w § 34 ust. 2.
Regulaminu Studiów na UW.
1) Ocena dokonywana jest przez wypełnienie formularza recenzji pracy dyplomowej
w Archiwum Prac Dyplomowych.
2) Formularz recenzji, zawierający szczegółowe kryteria oceny, stanowi załącznik 1
do niniejszych Zasad.
§7
Termin udostępniania osobom studiującym recenzji prac dyplomowych
1. Recenzje prac dyplomowych wprowadzane są do systemu elektronicznego i udostępniane
osobie studiującej nie później niż 3 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu
dyplomowego.
2. Na uzasadniony wniosek osoby studiującej lub promotora  termin wymieniony w ust. 1
może zostać skrócony za zgodą KJD.
§ 8
Szczegółowe zasady przeprowadzania egzaminu dyplomowego

1. Egzamin dyplomowy przeprowadza komisja powołana przez KJD, w skład której wchodzą
co najmniej trzy osoby: przewodniczący wskazany przez KJD, kierujący pracą dyplomową
oraz recenzent. Szczegółowe zasady określa § 49 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie
Warszawskim.
2. W komisji egzaminacyjnej ma prawo zasiadać współkierujący pracą z prawem zadawania
pytań.
3. Celem egzaminu dyplomowego jest sprawdzenie umiejętności dyplomanta z zakresu
szeroko rozumianej problematyki związanej z obszarem lub obszarami, w których mieści się
jego praca dyplomowa, a w szczególności umiejętności interdyscyplinarnego ujęcia tej
problematyki z wykorzystaniem aparatu pojęciowego i metodologicznego różnych dyscyplin
wchodzących w skład kognitywistyki.
4. Egzamin dyplomowy przeprowadzany jest w formie ustnej. W uzasadnionych przypadkach
dopuszcza się przeprowadzenie egzaminu z wykorzystaniem komunikatorów
elektronicznych. Decyzję w tej sprawie podejmuje KJD.
5. Egzamin dyplomowy składa się z dwóch części: prezentacji pracy przez osobę studiującą
oraz części, w której udziela ona odpowiedzi na przygotowane przez komisję pytania.
6. Komisja przygotowuje trzy pytania egzaminacyjne sprawdzające realizację efektów
uczenia się przewidzianych dla danego programu studiów, przy czym jedno pytanie dotyczy
zagadnień poruszanych w pracy dyplomowej, pozostałe pytania dotyczą problemów z
obszarów, w których mieści się praca dyplomowa.
7. Ocena końcowa egzaminu dyplomowego ustalana jest jako średnia arytmetyczna ocen
odpowiedzi na wszystkie pytania oraz oceny z prezentacji.
8. Niezaliczony egzamin dyplomowy osoba studiująca jest zobowiązana powtórzyć w całości
w terminie wyznaczonym przez KJD.
9. Zadaniem przewodniczącego komisji jest sporządzenie protokołu, który podpisują
członkowie komisji egzaminacyjnej, oraz nadzór nad przebiegiem egzaminu oraz
kompletnością dokumentacji.
§ 9
Szczegółowe zasady monitorowania procesu dyplomowania
1. Rada Dydaktyczna powołuje na okres trwania swojej kadencji Komisję ds. monitorowania
procesu dyplomowania. Osoby studiujące i nauczyciele akademiccy mogą kierować pisemne
oceny i wnioski dotyczące systemu dyplomowania do Komisji.
2. Komisja ds. monitorowania procesu dyplomowania:
1) analizuje zgodność procedury, wyników i dokumentacji egzaminów dyplomowych
z przyjętymi przez Radę zasadami przeprowadzania tych egzaminów,

2) w przypadkach, w których zgłoszone zostały wątpliwości, albo gdy różnica w
ocenie między recenzentem a kierującym pracą wyniosła co najmniej dwa stopnie,
przeprowadza analizę recenzji i oceny pracy dyplomowej z uwzględnieniem
kryteriów materialnych (takich jak rzeczowość i trafność uzasadnienia oceny pracy
dyplomowej);
3. Komisja może wspierać się opiniami członków komisji dyplomowych i niezależnych
specjalistów.
4. W ciągu miesiąca od rozpoczęcia roku akademickiego Komisja ds. monitorowania procesu
dyplomowania przygotowuje ocenę funkcjonowania systemu dyplomowania wraz z
ewentualnymi wnioskami o wprowadzenie zmian i przedstawia ją Radzie Dydaktycznej.
Podstawą oceny są dane dotyczące egzaminów dyplomowych zewidencjonowane w systemie
informatycznym, opinie i wnioski kierowane do Komisji przez osoby studiujące i nauczycieli
akademickich oraz analizy recenzji i dokumentacji egzaminów.
§10
Procedury wdrażania działań naprawczych lub doskonalących proces dyplomowania
1. Analizy, o których mowa w § 9 ust. 2, dokonywane są corocznie w odniesieniu do
poprzedniego roku akademickiego.
2. Raport zawierający wyniki analiz oraz informację o planowanych działaniach
naprawczych lub doskonalących proces dyplomowania Rada Dydaktyczna przesyła do
Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia do końca semestru następującego po roku
akademickim będącym przedmiotem tych analiz.
Załącznik 1. Schemat recenzji w APD
Uwaga: każdy punkt odpowiada obowiązkowemu pytaniu otwartemu, chyba że w nawiasie
kwadratowym zapisano inaczej.
Praca licencjacka
1. Ocena merytoryczna pracy: właściwy dobór i weryfikacja źródeł bibliograficznych,
właściwe wykorzystanie odpowiednich metod i narzędzi badawczych
2. Ocena uporządkowania pracy: kompletność tez, podział treści, kolejność rozdziałów itp.
(praca powinna składać się z wprowadzenia teoretycznego, opisu metod i procedur użytych w
przeprowadzonych badaniach, wyników i ich omówienia oraz wniosków)
3. Ocena formalnej strony pracy: sformułowanie tytułu, spis treści, bibliografia, język, tabele,
wykresy, przypisy, odsyłacze
4. Czy praca świadczy o przygotowaniu studenta do prowadzenia badań naukowych?
(UWAGA: tylko odpowiedź pozytywna umożliwia pozytywną ocenę pracy) [tak/nie]
5. Czy praca ma charakter interdyscyplinarny i odwołuje się do różnych obszarów
kognitywistyki (w zakresie stawianych tez, zastosowanych metod, cytowanej literatury itp.)?

6. Możliwy sposób wykorzystania pracy (np. publikacja, wystąpienie konferencyjne, materiał
źródłowy) [pole nieobowiązkowe]
7. Podsumowanie i ocena pracy [pole nieobowiązkowe]
8. Ocena pracy [wybór na skali]
Praca magisterska
1. Ocena części teoretycznej pracy: rzetelny i wyczerpujący przegląd literatury tematu,
interdyscyplinarność, właściwe umocowanie tez lub hipotez pracy
2. Ocena części badawczej pracy: właściwy dobór metody i właściwa konstrukcja badania,
nowatorstwo, opis metody pozwalający na replikację badania, właściwy dobór i
wykorzystanie zaawansowanych metod analitycznych
3. Ocena części podsumowującej: spójność i kompletność wnioskowania i weryfikacji tez,
hipotez lub wyników modelu obliczeniowego, sformułowanie nowych problemów
badawczych
4. Ocena formalnej strony pracy: sformułowanie tytułu, spis treści, układ i podział pracy,
bibliografia, język, tabele, wykresy, przypisy, odsyłacze
5. Czy praca świadczy o umiejętności samodzielnego prowadzenia badań naukowych przez
studenta? (UWAGA: tylko odpowiedź pozytywna umożliwia pozytywną ocenę pracy)
[tak/nie]
6. Czy praca ma charakter interdyscyplinarny i odwołuje się do różnych obszarów
kognitywistyki (w zakresie stawianych tez, zastosowanych metod, cytowanej literatury itp.)?
7. Możliwy sposób wykorzystania pracy (np. publikacja, wystąpienie konferencyjne, materiał
źródłowy) [pole nieobowiązkowe]
8. Podsumowanie i ocena pracy [pole nieobowiązkowe]
9. Ocena pracy [wybór na skali]

***

Zespół ds. monitorowania dyplomowania
Joanna Komorowska-Mach <j.komorowska-mach[at]uw.edu.pl> (Wydział Filozofii)
Julian Zubek <julian.zubek[at]psych.uw.edu.pl> (Wydział Psychologii)
Julia Piołun-Noyszewska <j.piolunnoys[at]student.uw.edu.pl> (przedstawicielka
studentów)

Ogólne zasady korzystania ze sztucznej inteligencji (SI) przy pisaniu prac dyplomowych

● Sposób wykorzystania SI musi być zgodny z przepisami prawa oraz z zasadami
obowiązującymi na Uniwersytecie Warszawskim (obecnie – z Uchwałą nr 98
Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych
dotyczących  korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia 2 )
● Należy korzystać z systemów SI w sposób, który nie podważa twórczego oraz
samodzielnego wkładu osoby przygotowującej pracę oraz nie narusza zasad
etycznych i integralności akademickiej.
● Wykorzystanie SI nie zwalnia z odpowiedzialności za treść pracy (w tym np. za
ewentualne naruszenia praw autorskich, błędy lub powielanie uprzedzeń).
● W przypadku użycia narzędzi SI do przygotowania pracy dyplomowej autor/ka jest
zobowiązany/a do precyzyjnego opisania tego w treści pracy.
● Możliwość i zakres korzystania z narzędzi SI musi być każdorazowo uzgodniona z
kierującym pracą.

Przykłady niedopuszczalnych sposobów korzystania ze sztucznej inteligencji przy pisaniu prac:

1. Brak jawności w kwestii sposobu korzystania z systemów SI.
2. Bezkrytyczne kopiowanie treści przygotowanych przez systemy SI.
3. Opieranie się w pracy na streszczeniach publikacji przygotowanych przez system SI
   bez samodzielnego zapoznania się ze streszczanymi publikacjami.
4. Używanie systemu SI w celu ominięcia programu anty-plagiatowego (np.
   parafrazowanie lub tłumaczenie na inny język akapitów z cudzych tekstów bez
   odpowiedniego cytowania).
   1 Przygotowane na podstawie: Ogólne zasady korzystania ze sztucznej inteligencji (AI) przy pisaniu prac pod kierunkiem dr Emilii Kaczmarek
   2 https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf
5. Podszywanie się pod styl pisania danego autora/autorki.

Przykłady dopuszczalnych sposobów korzystania ze sztucznej inteligencji przy pisaniu prac (po uzgodnieniu z kierującym pracę):

1. Korekta językowa w dowolnym języku (gramatyczna, składniowa itp.; ze
   świadomością, że każda treść dostarczona SI może być dalej wykorzystywana w celu
   jej trenowania; może też stać się cudzą własnością intelektualną).
2. Tłumaczenia tekstów napisanych w dowolnym języku (w przypadku cytowania
   przetłumaczonego przez system SI fragmentu w pracy, w przypisie należy podać:
   tłumaczenie za np. ChatGPT 4.0).
3. Użycie systemu SI do formatowania i uporządkowania bibliografii (np. ułożenie
   alfabetycznie nazwisk autorów/autorek cytowanych artykułów zgodnie z zalecanym
   stylem).
4. Zlecanie i czytanie przygotowanych przez system SI streszczeń lub notatek z książek
   czy artykułów naukowych w celu wspomagania wyboru czy warto daną publikację
   przeczytać w całości (np. czy jej treść jest adekwatna do tematu danej pracy).
5. Przedyskutowanie z systemem SI własnych pomysłów i argumentów (ze
   świadomością, że każda treść dostarczona SI może być dalej wykorzystywana w celu
   jej trenowania; może też stać się cudzą własnością intelektualną).
6. Pytanie SI o krytyczne uwagi do własnego tekstu (ze świadomością, że każda treść
   dostarczona SI może być dalej wykorzystywana w celu jej trenowania; może też stać
   się cudzą własnością intelektualną).
7. Zbieranie informacji (np. zadawanie pytań o objaśnienie pewnych zjawisk czy
   naukowych terminów).
   Uwaga – informacje podawane przez chatboty SI typu ChatGPT wymagają sprawdzenia w
   rzetelnych źródłach (ryzyko poważnych błędów merytorycznych, stronniczości i/lub tzw.
   halucynacji)
   W szczególności odradzane jest wyszukiwanie literatury i kompletowanie bibliografii w ten
   sposób – uwaga na ryzyko wyszukania nieistniejącego źródła (halucynacje)! Należy korzystać
   z oficjalnych narzędzi i baz publikacji umożliwiających wyszukiwanie literatury z użyciem
   słów kluczowych (np. Google Scholar, PubMed).

Rekomendacje dot. wykorzystania narzędzi SI

Rekomendacje ogólne

1. Rekomendujemy nauczycielom akademickim, aby opanowali umiejętność korzystania z narzędzi
   SI w stopniu minimalnym (lub wyższym), tak aby móc wspierać studentów w odpowiedzialnym
   użyciu tej technologii.
2. Ze względu na ciągły rozwój technologii, nie rekomendujemy zbyt restrykcyjnego ograniczania i
   regulowania korzystania z narzędzi SI. Takie podejście będzie również prowadziło do zwiększenia
   tendencji studentów do omijania tych regulacji.
3. Rekomendujemy zachęcanie studentów do wyszukiwania zastosowań SI, które wspierają uczenie
   się, ale nie naruszają fundamentalnych zasad obowiązujących w społeczności
   akademickiej/naukowej.
   Rekomendacje w zakresie wykorzystania SI w trakcie zajęć
4. Rekomendujemy rozważenie jako dopuszczalnego wykorzystanie generatywnej SI do:

• tworzenia fikcyjnych danych w określonym formacie do uczenia się ich analizy;
• analizowania danych (np. wielomodalne sztuczne sieci neuronowe jako narzędzie przetwarzania
  tekstu, obrazu, dźwięku itp.) z wyłączeniem sytuacji, w których umiejętność analizy danych jest
  planowanym efektem uczenia się lub podlega ocenie
• tłumaczenia (z wyłączeniem sytuacji, w których umiejętność tłumaczenia tekstu jest planowanym
  efektem uczenia się lub podlega ocenie lub innych okoliczności wynikających ze specyfiki
  przedmiotu), korekty językowej, sprawdzania poprawności formatowania literatury;
• tworzenia zadań/projektów do samodzielnego testowania (np. w nauce programowania);
  –  tworzenia planu i ogólnej struktury wypowiedzi pisemnych, prezentacji ustnych lub programu
  /skryptu komputerowego oraz strukturyzowania, planowania, organizowania pracy z pomocą
  sugestii i podpowiedzi (np. wykorzystanie systemów obwarowanych „barierami ochronnymi” – np.
  https://cs50.ai/) zamiast generowania gotowych rozwiązań przez „nazbyt pomocną SI” (typowe
  chatboty SI).

Rekomendacje w zakresie zasad wykorzystania SI w pracach zaliczeniowych

1. Rekomendujemy zmianę formy zaliczenia, jeśli nie można uniknąć ryzyka generowania gotowych
   odpowiedzi/rozwiązań przez SI, np.:

• prace/testy wykonywane podczas zajęć zamiast prac domowych z terminem;
• zwiększenie stopnia złożoności pracy zaliczeniowej – wielowątkowość, powiązane ale różnie
  ustrukturyzowane części pracy (np. część teoretyczna i praktyczna), osobiste/fizyczne zaangażowanie
  w zbieranie danych, podsumowanie dyskusji prowadzonej na zajęciach, osobiste refleksje nt.
  wyników pracy itp.
• przeniesienie punktu ciężkości z wiedzy na umiejętności – szczególnie na syntezę informacji oraz
  rozwiązywanie problemów naukowych i praktycznych.

1. Rekomendujemy wszelkie sposoby (np. dyskusja, lektura) uwrażliwiania studentów na problemy
   etyczne związane z uczciwością akademicką/naukową, własnością intelektualną i zagrożeniem
   wykorzystania przesłanych danych jako danych treningowych przez podmioty zewnętrzne. Należy
   również zwrócić uwagę na konieczność raportowania sposobu wykorzystania SI w pracach
   zaliczeniowych, a także uwzględniania zasad stworzonych na uczelni i w ramach społeczności
   naukowej (np. przez redakcje pism naukowych).
2. Rekomendujemy poświęcenie czasu na wyjaśnienie ograniczeń narzędzi SI – np. typowych
   chatbotów SI, które mogą generować nieprawidłowe i niespójne treści (tzw. halucynacje LLM
   wynikające z braku informacji, niewłaściwych instrukcji i/lub samego sposobu działania generatywnej
   SI) oraz tych reklamowanych jako usprawnienie przeglądu literatury, które mają tendencję do
   pomijania istotnych szczegółów (przy dobrym poziomie uogólniania).
3. Rekomendujemy wykorzystanie różnych sposobów (np. dyskusja) na uświadomienie studentom,
   jak ważne jest uzyskanie kompetencji własnych w zakresie samodzielnej analizy literatury naukowej,
   samodzielnego pisania prac naukowych, samodzielnego tworzenia kodu programistycznego itd. (np.
   przywołując argument o łatwym zastąpieniu niekompetentnego pracownika „pracownikiem SI”).
4. Rekomendujemy wykładowcom rozważenie wykorzystanie SI do generowania pomysłów na
   projekty studenckie oraz tworzenia alternatywnych wersji pytań testowych, pod warunkiem
   przeprowadzenia eksperckiej analizy wygenerowanych treści.
5. Rekomendujemy bardzo ostrożne podejście do wspomnianych w dokumencie URK „powszechnie
   dostępnych narzędzi pozwalających na określenie prawdopodobieństwa nieujawnionego użycia
   systemów SI”. Dotychczasowe dane wskazują na bardzo niską  wiarygodność takich narzędzi do
   automatycznego wykrywania, czy jakiś dokument (esej, program itp.) był wygenerowany przez SI.
   Istnieje też wiele programów do oszukiwania takich narzędzi.
6. Aby uniknąć trudności związanych z błędnym przypisywaniem autorstwa pracy (studentowi lub SI)
   rekomendujemy stworzenie innych form weryfikacji autorstwa, np. indywidualnego omawiania prac
   ze studentem/studentką.
7. W przypadku egzaminów przeprowadzanych przy komputerach rekomendujemy niezezwalanie na
   korzystanie przez studentów z prywatnych laptopów. Rekomendujemy także zmianę formy tych
   egzaminów na pisanie na kartkach, o ile laboratorium komputerowe nie dostarcza narzędzi
   wykluczających używanie SI (lub kontrolę tego użycia, gdy jest ono dozwolone) w czasie
   sprawdzianu.
8. Rekomendujemy nauczycielom/nauczycielkom akademickim, aby w opisach przedmiotów lub
   konkretnych zadań dawać precyzyjne wskazówki dotyczące tego, czy i w jakim stopniu użycie SI jest
   dozwolone. Jednocześnie podkreślamy, że zakres dozwolonego użycia SI będzie zapewne różny na
   poszczególnych przedmiotach, na co należy zwracać uwagę studentom.

Załącznik 1
do uchwały nr 7 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów kognitywistyka i kognitywistyka
(Cognitive Science) z dnia 30 listopada 2020 r. w sprawie zasad przeprowadzania egzaminów i
oceniania na kierunku kognitywistyka (studia I stopnia) i Cognitive Science (studia II stopnia)

Zasady przeprowadzania egzaminów i oceniania na kierunku kognitywistyka

(studia I stopnia) i Cognitive Science (studia II stopnia)

§ 1

Zasady przeprowadzania egzaminów i oceniania dotyczą kierunków Kognitywistyka (studia I stopnia) oraz Cognitive Science (studia II stopnia).

§ 2

Zasady przeprowadzania egzaminów i oceniania składają się z:
1) ramowych zasad przeprowadzania egzaminów,
2) ramowych zasad przystąpienia do egzaminu w terminie przed główną sesją
egzaminacyjną,
3) ramowych zasad przeprowadzania zaliczenia zajęć niekończących się egzaminem,
4) zasad monitorowania egzaminowania.

§ 3

1. Egzaminy i inne formy weryfikacji efektów uczenia się prowadzące do wystawienia studentowi oceny powinny przebiegać z poszanowaniem godności wszystkich zaangażowanych członków wspólnoty Uniwersytetu.
2. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na egzaminie lub do zaliczenia przedmiotu oraz forma ich sprawdzenia powinny być jednoznacznie zapisane w sylabusie kursu. W szczególności sylabusy poszczególnych zajęć zawierają:
a) pełny i skrócony opis zajęć wraz z literaturą przedmiotu i efektami uczenia się,
b) zasady przeprowadzania zaliczenia zajęć lub egzaminu,
c) kryteria oceniania wszystkich wyróżnionych w sylabusie składowych oceny końcowej,
d) warunki przystąpienia do egzaminu w przypadku przedmiotu kończącego się egzaminem,
e) warunki dopuszczenia do poprawy oceny,
f) opis metod weryfikacji efektów uczenia,
g) semestralną liczbę dopuszczalnych nieobecności zajęciach oraz w wypadkach, których to dotyczy, sposoby ich zaliczania.
3. Kierownik Jednostki Dydaktycznej (KJD) na podstawie uprawnień określonych w § 6 ust. 2 p. 1 Regulaminu Studiów na UW może zażądać od koordynatora przedmiotu uzupełnienia w sylabusie informacji o formie egzaminu i zasadach oceniania lub zażądać ich zmiany, jeśli są one niezgodne z niniejszą uchwałą lub Regulaminem Studiów na UW.
4. W wypadku gdy student może zostać dopuszczony do egzaminu dopiero po spełnieniu pewnych warunków, warunki te muszą zostać wyraźnie określone w sylabusie przedmiotu. Warunkiem dopuszczenia może być w szczególności zaliczenie przedmiotów bezpośrednio powiązanych w programie studiów z przedmiotem, którego dotyczy egzamin (np. ćwiczeń do wykładu).

Ramowe zasady przeprowadzania egzaminów

§ 4

1. Egzamin może mieć formę ustną, pisemną i/lub sprawdzianu umiejętności praktycznych. W przypadkach uzasadnionych specyfiką efektów uczenia się przedmiotu egzamin może się składać z części o różnej formie.
2. Egzamin może być przeprowadzony bezpośrednio lub, za zgodą KJD, za pośrednictwem środków komunikacji na odległość. W przypadku egzaminu przeprowadzanego za pośrednictwem środków komunikacji zdalnej KJD powinien określić minimalne wymagania dotyczące kontroli tożsamości studenta i samodzielności wykonywania przez niego zadań egzaminacyjnych.

§ 5

1. Za przygotowanie i przeprowadzenie egzaminu odpowiada koordynator przedmiotu z zastrzeżeniem § 24 ust. 2 Regulaminu Studiów. W szczególnej sytuacji KJD właściwy dla danego programu studiów może, po zasięgnięciu opinii RD, wyznaczyć egzaminatora spoza grona prowadzących przedmiot.
2. Harmonogram egzaminów w sesji egzaminacyjnej ogłasza KJD po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu studentów nie później niż na jeden miesiąc przed rozpoczęciem sesji.
3. Nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie egzaminu informuje studentów o szczegółowej organizacji egzaminu, w szczególności o:
a) procedurze przeprowadzania egzaminu,
b) egzaminatorze lub egzaminatorach,
c) ewentualnej obecności podczas egzaminu osób innych niż egzaminator oraz o zadaniach wykonywanych przez te osoby podczas egzaminu; w szczególności dotyczy to obecności podczas egzaminu ustnego innych studentów przystępujących do egzaminu.
4. Egzamin trwa maksymalnie 2 godziny. W innym przypadku należy go przeprowadzić w częściach rozdzielonych przynajmniej półgodzinną przerwą.

§ 6

1. Egzaminy pisemne oraz związana z nimi dokumentacja (np. dokładne zasady oceniania) są przechowywane przez okres 2 lat. Za ich przechowywanie odpowiedzialny jest koordynator przedmiotu.
2. W wypadku egzaminów ustnych, jeśli student lub egzaminator chcą, by egzamin został nagrany w formie audio, zgłaszają to do odpowiedniego KJD na tydzień przed datą egzaminu. W takim wypadku na nagraniu musi znaleźć się ustne wyrażenie zgody przez
egzaminatora oraz osobę biorącą udział w egzaminie na nagrywanie egzaminu. Za przechowywanie nagrania odpowiedzialny jest koordynator przedmiotu. Nagranie przechowywane jest przez 7 dni od terminu ogłoszenia wyników egzaminu.

§ 7

1. Egzaminator ma obowiązek poinformować studenta o ocenie z egzaminu:
a) w wypadku egzaminu ustnego lub praktycznego na zakończenie tego egzaminu;
b) w wypadku egzaminów pisemnych w ciągu 2 tygodni od przeprowadzenia egzaminu,
nie później jednak niż do terminu zamknięcia protokołów w Uniwersyteckim Systemie
Obsługi Studiów (USOS).

2. Egzaminator, informując studentów o uzyskanych ocenach, uwzględnia ochronę danych osobowych studenta (np. ocena wpisywana jest w protokole USOS, podawana w indywidualnym mailu lub po uzyskaniu zgody od zainteresowanych tym studentów ogłaszana jako lista zawierająca numer indeksu oraz otrzymaną ocenę).
3. Protokoły egzaminów wprowadza się do USOS niezwłocznie po wystawieniu oceny z egzaminu.

§ 8

Student ma prawo do przystąpienia do egzaminu w sesji egzaminacyjnej poprawkowej również w wypadku, gdy w sesji egzaminacyjnej głównej uzyskał z danego przedmiotu ocenę pozytywną, jeśli możliwość taka została przewidziana w sylabusie przedmiotu. Warunki poprawiania oceny pozytywnej z egzaminu są każdorazowo określone w sylabusie danego przedmiotu.

§ 9

1. KJD w porozumieniu z właściwym organem samorządu studentów określa wytyczne dotyczące zapewnienia studentowi wglądu do jego pracy egzaminacyjnej oraz do uzyskania przez studenta uzasadnienia jej oceny. W szczególności, jeśli ocena z egzaminu pisemnego wynika z otrzymanej przez studenta liczby punktów, student powinien być poinformowany o przyjętej przez egzaminatora ostatecznej skali oceniania,
tj. o przedziałach punktowych lub procentowych dla poszczególnych ocen. Wykorzystana przy ocenie egzaminu skala oceniania nie może prowadzić do wystawienia studentowi oceny niższej niż wynikająca ze sformułowanych w sylabusie zasad zaliczenia przedmiotu lub ze szczegółowej organizacji egzaminu, o której mowa w §4 pkt 3 niniejszej uchwały.
2. W przypadku egzaminu w formie pisemnej udzielenie przez studenta błędnej odpowiedzi nie powinno być oceniane niżej niż brak odpowiedzi.
3. Niedopełnienie wymagań określonych w ust. 1 i 2 może stanowić podstawę do złożenia przez studenta wniosku o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego Ramowe zasady przystąpienia do egzaminu w terminie przed główną sesją egzaminacyjną.

§ 10

1. Student ma prawo przystąpienia do egzaminu w terminie przed sesją egzaminacyjną. Warunkiem przystąpienia do egzaminu w terminie przed sesją egzaminacyjną jest uzyskanie zgody egzaminatora. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych sytuacją życiową studenta lub realizacją elementów programu studiów (np. stażu, praktyk, czynnego udziału w konferencji naukowej lub w wymianie zagranicznej), uniemożliwiającymi przystąpienie do egzaminu w sesji egzaminacyjnej, zgodę na przystąpienie do egzaminu przed sesją może wydać KJD w porozumieniu z egzaminatorem. W przypadku braku możliwości przeprowadzenia egzaminu przez egzaminatora w wyznaczonym przez KJD terminie, KJD wyznacza innego egzaminatora, posiadającego odpowiednie kompetencje do przeprowadzenia egzaminu (w razie potrzeby po zasięgnięciu opinii RD).
2. W przypadku przystąpienia do egzaminu przed sesją termin ten liczy się jako termin w sesji egzaminacyjnej, chyba że sylabus przedmiotu przewiduje możliwość przeprowadzenia egzaminu w tzw. terminie zerowym bez utraty prawa do przystąpienia do egzaminu w głównej sesji egzaminacyjnej.

Zasady przeprowadzania zaliczenia zajęć niekończących się egzaminem

§ 11

1. W wypadku zajęć (np. ćwiczeń), których zaliczenie jest warunkiem przystąpienia do egzaminu z danego przedmiotu, prowadzący ma obowiązek zorganizowania ich zaliczenia i wystawienia ocen nie później niż do ostatniego dnia zajęć dydaktycznych danego semestru.
2. Na początku semestru prowadzący informuje o planowanych terminach, w których będzie odbywało się zaliczenie przedmiotu (np. termin oddawania prac, przeprowadzania kolokwium itd.), zaś o dokładnej dacie zaliczenia co najmniej 2 tygodnie przed tym zaliczeniem.
3. Prowadzący dane zajęcia ma obowiązek na prośbę studenta przedstawić mu informację zwrotną uzasadniającą wystawienie mu danej oceny. Student powinien być poinformowany o przyjętej przez przeprowadzającego ostatecznej skali oceniania, tj. o przedziałach punktowych lub procentowych dla poszczególnych ocen. Użyta do wystawienia oceny skala oceniania nie może prowadzić do wystawienia studentowi
oceny niższej niż wynikająca z zasad zaliczenia przedmiotu sformułowanych w sylabusie.
4. W określonych w sylabusie sytuacjach student ma prawo do powtórnego przystąpienia do zaliczania zajęć w celu poprawienia wystawionej oceny.
5. Protokoły zaliczeń przedmiotów niekończących się egzaminem wprowadza się do USOS niezwłocznie po wystawieniu oceny.

Zasady monitorowania egzaminowania

§ 12

1. Rada Dydaktyczna powołuje na okres trwania swojej kadencji Zespół ds. monitorowania procesu egzaminowania. Wszyscy studenci i nauczyciele akademiccy mogą kierować pisemne oceny i wnioski dotyczące systemu egzaminowania do Zespołu.
2. Zespół ds. monitorowania procesu egzaminowania:
1) analizuje zgodność procedury, wyników i dokumentacji egzaminów z przyjętymi przez Radę zasadami przeprowadzania tych egzaminów,
2) w przypadkach, w których zgłoszone zostały wątpliwości, przeprowadza analizę procesu egzaminacyjnego i oceny wystawionej z egzaminu z uwzględnieniem ustaleń zawartych w sylabusach przedmiotów oraz zasad przyjętych w niniejszym dokumencie.
3. W ciągu miesiąca od rozpoczęcia roku akademickiego Zespół ds. monitorowania procesu egzaminowania przygotowuje ocenę funkcjonowania systemu egzaminowania wraz z ewentualnymi wnioskami o wprowadzenie zmian i przedstawia ją Radzie Dydaktycznej. Podstawą oceny są dane zewidencjonowane w systemie informatycznym i aktach studenta, opinie i wnioski kierowane do Zespołu przez studentów i nauczycieli akademickich.

§ 13

1. Gdy zachodzą okoliczności mogące rodzić obawy co do zachowania fachowości, bezstronności lub obiektywności przy ocenianiu studenta przez egzaminatora, odpowiedni KJD w porozumieniu z RD wyznacza i uprawnia do udziału w egzaminie obserwatora o kompetencjach wystarczających do oceny obiektywności przebiegu egzaminu, zgodności zakresu pytań egzaminacyjnych z treściami nauczania i
efektami uczenia opisanymi w sylabusie przedmiotu oraz trafności kryteriów oceny odpowiedzi.
2. Za okoliczności mogące rodzić obawy co do zachowania fachowości, bezstronności lub obiektywność przy ocenianiu studenta przez egzaminatora może w szczególności zostać uznane odpowiednie zgłoszenie studentów do RD lub KJD.
3. Obserwator nie bierze udziału w przeprowadzeniu egzaminu, w szczególności nie zadaje pytań podczas egzaminu ustnego.
4. W terminie 7 dni od zakończenia egzaminu obserwator składa do RD raport zawierający ocenę jego przebiegu.
5. Wskazane w raporcie istotne uchybienia mogą być w szczególności podstawą do wyrażenia przez KJD zgody na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Szczegółowe zasady organizacji egzaminu komisyjnego określa §36 Regulaminu Studiów na UW.
6. W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień wyznaczony do tego przedstawiciel RD przeprowadza rozmowę z egzaminatorem, podczas której informuje go stwierdzonych uchybieniach i ustala sposób ich usunięcia w przyszłości.

Postanowienia końcowe

§ 14

Niniejsze zasady uchwalone zostały na podstawie Regulaminu Studiów na Uniwersytecie Warszawskim (Monitor UW z 2019 r. poz. 186) oraz Uchwały nr 10 URK z dnia 7 czerwca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących przeprowadzania egzaminów i oceniania na Uniwersytecie Warszawskim. We wszystkich sprawach nieuregulowanych w niniejszych zasadach stosuje się bezpośrednio zapisy Regulaminu
Studiów na Uniwersytecie Warszawskim lub inne, odpowiednie, akty wyższego rzędu.

***

Zespół ds. monitorowania egzaminowania
Marek Pokropski <mpokropski@uw.edu.pl> (Wydział Filozofii)
Agnieszka Pluta <agnieszka.pluta@psych.uw.edu.pl> (Wydział Psychologii)
Magdalena Krysztofiak <magdalena.krysztofiak@psych.uw.edu.pl>
(przedstawicielka doktorantów)